Chủ Nhật, 28 tháng 9, 2014

Đà Nẵng: Những thanh niên đội trời… đập đá

Đập đá là một trong 3 khâu sản xuất của các cơ sở sản xuất đá ở làng nghề đá chẻ Hòa Sơn ( Hòa Vang - Đà Nẵng). Trước khi một sản phẩm đá chẻ ra đời, người thợ làm đá phải trải qua 3 công đoạn là đập đá, cưa đá và chẻ đá. Yêu cầu của nghề khá đơn giản, chỉ cần có sức khỏe tốt, chính vì vậy nghề đá chẻ trở thành kế sinh nhai của nhiều người, trong đó phần đông là  những thanh niên sức dài vai rộng.

Gian lao nghề đá chẻ

Mới đến đầu làng Phú Thượng (xã Hòa Sơn) đã nghe thấy tiếng “ậm ừ” nặng nề của máy cưa xén vào đá, tiếng đanh chát của búa quai nện trên những khối đá tảng vang vọng. Người thợ chẻ đá cần mẫn gõ từng nhát búa để tách khối đá vuông vức thành từng lát đá nhỏ.

Tuy không lâu đời như các làng nghề khác tại Đà Nẵng, nhưng nghề chẻ đá ở Hòa Sơn đã mang lại thu nhập ổn định, từng bước giúp người dân nơi đây thoát nghèo. Làng nghề đá chẻ Hòa  Sơn có hơn 150 cơ sở sản xuất, trên 1.000 lao động suốt ngày, đêm cần mẫn, lam lũ giữa mù mịt bụi và những âm thanh rộn rã của tiếng đục, đẽo, máy cắt đá. Mục tiêu đến năm 2015, nghề đá chẻ trở thành nguồn thu chính cho xã Hòa Sơn.

Nguồn cung cấp nguyên liệu cho các cơ sở làm đá ở đây khá dồi dào, hầu hết các mỏ đá lớn đều nằm gần các cơ sở sản xuất trong xã. Ngoài ra còn một số mỏ tại xã Hòa Ninh, Hòa Nhơn và Hòa Khương. Các sản phẩm đá chẻ hiện được thị trường trong nước và quốc tế rất ưa chuộng, đá chẻ được vận chuyển vào thị trường miền Nam và xuất khẩu.

 
  . Làng nghề đá chẻ Hòa Sơn có hơn 150 cơ sở sản xuất, trên 1.000 lao động

Sản phẩm đá chẻ Hòa Sơn có đặc điểm rất bền, chất lượng của sản phẩm đạt tiêu chuẩn cao đáp ứng yêu cầu trong xây dựng. Đá chẻ sản xuất ở Hòa Sơn hiện có 3 màu vàng, xanh, lông chuột với nhiều chủng loại, quy cách rất phong phú về kiểu dáng và mẫu mã, được sử dụng làm đá ốp tường, lát nền sân cỏ, đường đi, đá cọc rào, đá xây bồn hoa, đá bậc thang, tranh áp tường nghệ thuật bằng đá, trang trí ở các khu nhà vườn, khu vui chơi giải trí và khu Resort ven biển.

Hiện nay, loại hình đá chẻ ốp tường để trang trí có nhiều kích cỡ, giá cả tùy theo từng loại, đối với loại đá tẩy, giá tại nơi sản xuất khoảng 45.000 đồng/mét vuông. Riêng loại đá suối (đá nhỏ để trang trí hoa văn, suối nước...) giá 120.000 đồng/mét vuông.

Nguy hiểm luôn rình rập và là nỗi lo thường nhật của những phu đá. Những vết thương do các mảnh đá nhỏ trong khi chẻ bay trúng vào cơ thể là điều quá bình thường đối với một người thợ. Có người bị vụn đá bắn vào hỏng cả mắt, cả tai. Còn chuyện bẹp ngón tay, ngón chân, thậm chí gãy chân vì đá là chuyện thường ở làng đá chẻ. Suốt ngày tiếp xúc với đá, người thợ phải đeo khẩu trang và găng tay để bảo vệ. Vì môi trường làm việc nhiều bụi bẩn và nếu không khéo những lát đá nhỏ có thể văng vào mắt. Theo nhiều thợ chẻ đá lâu năm, người trong nghề thường mắc phải các bệnh về đường hồ hấp như viêm phổi, viêm xoang.

 
  Vì môi trường làm việc nhiều bụi bẩn và nếu không khéo những lát đá nhỏ có thể văng vào mắt. Theo nhiều thợ chẻ đá lâu năm, người trong nghề thường mắc phải các bệnh về đường hồ hấp như viêm phổi, viêm xoang.

Cứ mỗi lần đẽo một khối đá, bụi đá bám vào từng dòng mồ hôi khiến khuôn mặt người phu đá lấm lem trông càng thêm khắc khổ. Và chỉ đến khi các lô sản phẩm đá đến tay người mua, họ mới chính thức nhận được những đồng thù lao. Đá vài trăm khối làm hơn mươi ngày là xong, có tảng đến cả ngàn mét khối, anh em thợ chẻ phải kiên trì làm hàng tháng trời. Vất vả ngần đó thời gian nhưng cầm đồng tiền chưa “ấm tay” thì họ phải trang trải bao nhiêu khoản chi tiêu mà trong tháng làm nghề phải vay mượn. Giá phổ thông ngày công của nghề đá là 100.000 đồng/ ngày. Thế nhưng, phu đá không hợp đồng, không ràng buộc gì cả. Ai muốn làm thì làm, ai muốn nghỉ, chủ trả lương theo ngày. Vì vậy, mỗi người thợ đều phải tự bảo vệ bản thân mình vì gia đình và vì miếng cơm manh áo.

Những thanh niên đội trời

Khó khăn, nguy hiểm là vậy nhưng những phu đá nơi đây vẫn bám trụ và sống với nghề. Họ lam lũ, vất vả với nghề ngoài mục đích mưu sinh còn với mong muốn có một việc làm ổn định lâu dài. Nghề đá đã thực sự đem lại cơm ăn, áo mặc và cả chuyện học hành cho con cái họ. Bên cạnh đó có không ít một bộ phận thanh niên sau những năm gắn bó với nghề đã biết sáng tạo và bứt phá ra khỏi phận làm thuê và phát triển nghề truyền thống địa phương bằng những đồng vốn ít vốn ỏi mở nên xưởng đá riêng cho mình.

 
  Không ít một bộ phận thanh niên sau những năm gắn bó với nghề đã biết sáng tạo và bứt phá ra khỏi phận làm thuê và phát triển nghề truyền thống địa phương bằng những đồng vốn ít vốn ỏi mở nên xưởng đá riêng cho mình.
Dưới cái nắng mùa thu vẫn chưa chịu hạ hỏa, anh Võ Văn Hùng (Phú Thượng – Hòa Sơn) mồ hôi nhễ nhại giơ cao tay búa nện những nhát đanh đỏi xuống tảng đá lớn với quyết tâm “san bằng tất cả” mà mấy anh em phu đá trẻ hay trêu đùa để giải trí cơn mệt. Anh Hùng tâm sự: “Mình bỏ học văn hóa từ lớp tám vì hoàn cảnh gia đình khó khăn. Sau đó mình lên phố kiếm việc làm thêm nhưng ba má ở nhà sợ mình sa ngã khi không có sự quản lí của gia đình nên gọi mình về nhà. Rồi xin cho mình đi làm đập đá ở xưởng đá chẻ của chú Sáu. Ban đầu chỉ thấy mệt, chẳng có gì thú vị cả, nhưng dần dà gắn bó mãi với nó, mình sẽ yêu những thứ mình làm thôi.”

Anh Nguyễn Duy An (1985) chủ một xưởng đá chẻ chia sẻ: “Mình cũng đi làm cái nghề đá chẻ này được hơn 10 năm, nhiều lúc vất vả cũng nản quá nhưng vẫn cố gắng chịu đựng cực nhọc để có một cái nghề ổn định và có cơ hội tìm hướng đi riêng cho bản thân mình. Sau 10 năm đập đá, chẻ đá, mình nghĩ cũng có nhiều thanh niên giống như mình, có sức khỏe nhưng không có công ăn việc làm ổn định, vậy tại sao mình lại không tạo ra một môi trường làm việc cho những thanh niên này”. Vậy là với đồng vốn ít ỏi tích cóp được sau bao năm lao động với nghề đá chẻ, anh mở một xưởng đá nhỏ, tạo ra công ăn việc làm cho một bộ phận không nhỏ những thanh niên không có công ăn việc làm ổn định. Đến nay, xưởng anh cũng đã được mở rộng thêm với đội ngũ nhân công hơn hai mươi phu đá trẻ.

 
  Với những thanh niên này, niềm tự hào của họ là được lao động chính đáng, được cống hiến sức trẻ cho sự phát triển của quê hương và góp phần tạo nên những sản phẩm bằng đá độc đáo để mang đến mọi miền trên tổ quốc.
Giữa những lo toan bộn bề của cuộc sống, những người phu đá trẻ vẫn giữ được tiếng cười trong trẻo, không chỉ trong những lúc giải lao, mà cả ngay trong lúc làm việc, khi những tiếng rền rã của búa nện đều trên nền đá rắn. Với những thanh niên này, niềm tự hào của họ là được lao động chính đáng, được cống hiến sức trẻ cho sự phát triển của quê hương và góp phần tạo nên những sản phẩm bằng đá độc đáo để mang đến mọi miền trên tổ quốc.

Nguyễn Đình Hiệp
Báo điện tử Tầm Nhìn